Гісторыя акцыі

Ідэя свята ўзнікла яшчэ ў 1970-х гг., Калі ў Еўропе ў травеньскія дні музеі традыцыйна адчынялі дзверы для бясплатнага наведвання, а часам, калі народ не паспяваў агледзець экспазіцыю, нават працягвалі час працы.
У 1997 г. у Берліне прайшла першая афіцыйная акцыя, якая ўвайшла ў гісторыю як “Доўгая ноч музеяў” (Lange Nacht der Museen).
Адміністрацыя горада Берліна прыняла рашэнне ў гэты дзень пускаць наведвальнікаў у музеі бясплатна, а экскурсіі праводзіць усю ноч напралёт. Ідэя мела вялікі поспех і ўжо ў наступным годзе да акцыі далучыліся яшчэ 20 гарадоў Германіі. У 1999 годзе Міністэрства культуры Францыі прапанавала музеям сваёй краіны адчыняцца бясплатна для наведвальнікаў у адзін з нядзельных дзён – мерапрыемства атрымала назву “Вясна музеяў”. Сучасную назву акцыя атрымала ў 2005 г.: французы прапанавалі ідэю аб штогадовым правядзенні Міжнароднай музейна-выставачнай, культурна-адукацыйнай акцыі “Ноч музеяў” і ў тым жа годзе на гэтую ідэю адгукнуліся музеі з 47 краін, якія падпісалі канвенцыю Савета Еўропы.
«Ноч музеяў» праходзіць пры падтрымцы Міжнароднага савета музеяў (ICOM), пад патранажам Савета Еўропы. Збірае і распаўсюджвае інфармацыю аб Ночы ў розных гарадах Дырэкцыя музеяў Францыі. На сайце еўрапейскай Ночы выдатна сфармулявана задача праекта: «акцыя была накіравана на прыцягненне наведвальнікаў, якія жываюць паблізу, для якіх музей «так блізка і далёка».
Свята імкліва заваявала папулярнасць ва ўсіх еўрапейскіх сталіцах. Пазней акцыям пачалі задаваць тэматыку, а акрамя асноўных мерапрыемстваў арганізоўвалі кірмашы, тэатралізаваныя паказы, маскарады і канцэрты. У першы ж год у «Ночы музеяў» прынялі ўдзел 750 музеяў Францыі і 500 музеяў з іншых краін Еўропы. У 2007 годзе музеяў стала больш за 1900, а колькасць наведвальнікаў дасягнула 1,3 млн. У 2009 годзе ў акцыі прынялі ўдзел ужо 2300 музеяў Еўропы, у тым ліку, Францыі і Расіі. Мерапрыемствы адрозніваліся па маштабе: некаторыя з іх былі масавыя, а некаторыя прызначаныя для 20-30 чалавек, і запісвацца на іх трэба было загадзя. У гэтым жа годзе мерапрыемства падтрымала ЮНЕСКА: у музейную ноч усе жадаючыя маглі наведаць штаб-кватэру арганізацыі ў Парыжы.

Рэкамендуемы фармат агульнаеўрапейскай акцыі прадугледжвае бясплатны ўваход і мерапрыемствы да 01.00. Гэты фармат ні ў якім разе не з’яўляецца абавязковым, музеі самі вызначаюць час працы і кошт квіткоў, так што ў кожным горадзе атрымліваецца свая «Ноч музеяў» з уласнымі традыцыямі і ўмовамі працы.

У Расіі першым паслядоўнікам стаў Краснаярскі музейны цэнтр, які ў 2002 годзе, у гонар свайго 15-гадовага юбілею, прапанаваў наведаць музей ноччу.

У 2006 годзе Цэнтральны Дзяржаўны музей Казахстана ўпершыню правёў акцыю «Ноч у музеі».

Масква далучылася да сусветнага трэнду ў 2007 годзе, калі ў фестывалі прынялі ўдзел некалькі дзясяткаў дзяржаўных і прыватных галерэй. З кожным годам папулярнасць акцыі ў маскоўскіх музеях расце, і ў 2011 годзе свае дзверы адкрылі ўжо каля 200 прыватных і дзяржаўных музеяў, галерэяй, тэатраў і культурных ўстаноў, якія прынялі больш за 500 тысяч наведвальнікаў. Традыцыйна «Ноч музеяў» у Маскве праходзіць у трэція выходныя мая.

У 2008 годзе да міжнароднай акцыі далучыліся музеі Санкт-Пецярбурга.